Ewch i’r prif gynnwys
Helena Lopes  DPhil (Oxon) FHEA  FRHistS

Dr Helena Lopes

DPhil (Oxon) FHEA FRHistS

Users
Ar gael fel goruchwyliwr ôl-raddedig

Timau a rolau for Helena Lopes

Trosolwyg

Rwy'n hanesydd Tsieina modern a hanes byd-eang. Mae fy ymchwil yn canolbwyntio ar hanes rhyngwladol, gwleidyddol a chymdeithasol yr Ail Ryfel Byd a'r cyfnod cynnar ar ôl y rhyfel yn Tsieina (yn enwedig De Tsieina), imperialaeth(au), gwrth-imperialaeth, a dad-drefedigaethu, yn ogystal â phrofiadau o symud, dadleoli a ffoaduriaid. Yn ystod y blynyddoedd diwethaf, rwyf wedi bod yn datblygu ymchwil newydd sy'n canolbwyntio ar ryw, diplomyddiaeth, ac ysgrifennu hunangofiannol. Mae gennyf ddiddordeb hefyd mewn hanesion mudo Tsieineaidd, mewn hanesion cymunedau Cymreig a Phortiwgaleg yn Nwyrain Asia yr ugeinfed ganrif, ac mewn sinemâu Dwyrain Asia.

Cyhoeddiad

2026

2025

2024

2023

2022

2021

2020

2019

2018

Articles

Book sections

Books

Websites

Ymchwil

Prosiectau cyfredol

Ar hyn o bryd rwy'n gweithio ar wahanol brosiectau ymchwil:

Mae'r prosiect cyntaf, sy'n adeiladu ar Gymrodoriaeth Gyrfa Gynnar Leverhulme, yn ymchwilio i ryngweithiadau gwladwriaethol ac anwladwriaethol Tsieineaidd â phwerau trefedigaethol Ewropeaidd a reolodd diriogaethau yn Ne Tsieina yn y 1940au: Prydain, Ffrainc, a Phortiwgal. Rwy'n edrych ar y rhyng-gysylltiad rhwng symudiad pobl wedi'u dadleoli, mynegiant cenedlaetholdeb gwrth-imperialaidd Tsieineaidd, ac ymarfer gwladychiaeth Ewropeaidd yn Hong Kong, Guangzhouwan, a Macau. Mae'r astudiaeth gymharol a thrawswladol hon yn ailfeddwl hanes yr Ail Ryfel Byd, y Rhyfel Oer a dad-drefedigaethu yn Ne Tsieina, yn ogystal â'i chysylltiadau byd-eang. Gan dynnu ar ymchwil amlieithog ac aml-safle, mae'r prosiect hwn yn taflu goleuni newydd ar gysylltiadau Tsieina-Ewrop ar adeg o drawsnewidiad mawr: o ryfel i ôl-ryfel a Rhyfel Oer, o reolaeth Genedlaetholgar i Gomiwnyddol, ac o oruchafiaeth imperialaidd i ddad-drefedigaethu byd-eang. Cyhoeddais erthyglau ar ffoaduriaid yn Hong Kong a Macau, dianc yn ystod y rhyfel (gyda ffocws ar fenywod), profiad Guangzhouwan, Hong Kong a Macau yn y cyfnod uniongyrchol ar ôl y rhyfel, a chysylltiadau Sino-Portiwgaleg ar ôl y rhyfel. Ar hyn o bryd rwy'n gweithio ar gyhoeddiadau eraill sy'n ymwneud â'r prosiect hwn, gan gynnwys ar fy ail fonograff.

Mae'r ail brosiect yn ficro-hanes byd-eang o fenywod Tsieineaidd a gwrthsafiad trawswladol yn yr Ail Ryfel Byd. Dyfarnwyd Grant Ymchwil Bach yr Academi Brydeinig/Leverhulme i'r prosiect hwn. Trefnais y gweithdy rhyngwladol 'Gender, Diplomacy, and Global Connections in Modern Asia' yng Nghaerdydd yn 2025 ac ar hyn o bryd rwy'n datblygu cyhoeddiadau ar ddiplomyddiaeth ddiwylliannol ac ysgrifennu hunangofiannol.

Ochr yn ochr â Dr Yi Li (Prifysgol Aberystwyth) a Dr Thomas Jansen (Prifysgol Cymru Y Drindod Dewi Sant), rwy'n ymwneud â phrosiect ar y cyd ar hanes cymunedau Cymreig yn Nwyrain a De-ddwyrain Asia yn y bedwaredd ganrif ar bymtheg a'r ugeinfed ganrif sydd wedi derbyn cyllid gan Rwydwaith Arloesi Cymru a Chymru Fyd-eang a gan Gymdeithas Ddysgedig Cymru. Fe wnaethom drefnu symposiwm yn Aberystwyth yn 2023, gweithdy yng Nghaerdydd yn 2026, a golygu rhifyn arbennig o The Welsh History Review, lle cyhoeddais ar hanesion y Cymry yn Hong Kong.

Yn 2025-26 datblygais brosiect rhyngddisgyblaethol a ariennir gan y Crucible ar fudo, pensaernïol a hanesion trefol bwytai Tsieineaidd yn Ne Cymru ochr yn ochr â Dr Lui Tam (ARCHI), Dr Aled Singleton (GEOPL) a'r sinematograffydd Keefa Chan, sydd wedi ennill BAFTA Cymru. Fel rhan o'r prosiect, cyd-gynhyrchais y rhaglen ddogfen Space & Tastes: Stories of Chinese Restaurants in Wales a fydd yn cael ei dangos mewn gwahanol leoliadau.

Ymchwil flaenorol

Mae fy llyfr cyntaf, Neutrality and Collaboration in South China: Macau during the Second World War (Gwasg Prifysgol Caergrawnt, 2023), yn dadansoddi'r haenau o gydweithredu a ddatblygodd o niwtraliaeth yn ystod y rhyfel yn Macau, enclave bach ar groesffordd gwahanol ymerodraethau a oedd yr unig diriogaeth dramor yn Tsieina nad oedd wedi'i meddiannu gan Japan yn ystod y rhyfel. Ysgrifennais erthyglau a phenodau a adolygwyd gan gymheiriaid ar wahanol agweddau ar brofiad Macau yn yr Ail Ryfel Byd, gan gynnwys gweithgareddau'r Groes Goch (yma ac yma), adleoli ysgolion a myfyrwyr ffoaduriaid o dir mawr Tsieina a Hong Kong, a phropaganda rhyngwladol (yn y gyfrol olygedig Propaganda and Neutrality: Global Case Studies in the Twentieth Century).
Ysgrifennais hefyd ar bynciau eraill yn hanes a chof yr Ail Ryfel Byd yn Nwyrain Asia, gan gynnwys ar brofiad cymunedau Portiwgaleg yn Shanghai a Hong Kong, carcharorion rhyfel Ewrasiaidd Portiwgal yn Hong Kong a Japan, a chynrychioliadau ffilmig o Ail Ryfel Byd byd-eang mewn sinema Tsieineaidd gyfoes. Mae fy ngwaith ar ffilm a hanes hefyd wedi ymdrin â chynrychioliadau o drosglwyddo Hong Kong.

Cyllid

Ariannwyd fy ymchwil gan yr Academi Brydeinig, Ymddiriedolaeth Leverhulme, Cymdeithas Ddysgedig Cymru, Sefydliad Portiwgal ar gyfer Gwyddoniaeth a Thechnoleg (FCT), Cyngor Ymchwil y Celfyddydau a'r Dyniaethau (AHRC), ymhlith sefydliadau eraill.

Ymgysylltu â'r cyhoedd

Rwy'n ymrwymedig i ymgysylltu â'r cyhoedd ac wedi bod yn chwarae rhan weithredol mewn lledaenu gwybodaeth trwy ddigwyddiadau a llwyfannau sy'n agored i bawb. Roeddwn yn un o sylfaenwyr Seminar Hanes Rhyngwladol Dwyrain Asia, a gynhaliwyd yng Nghanolfan Tsieina Rhydychen ers 2016 ac yr wyf yn cyd-drefnu tan 2019. Fi oedd prif drefnydd y Seminar Hanes Asiaidd ym Mhrifysgol Bryste yn 2020-21. Roeddwn yn rhan o dîm ymgynnull Seminar Hanes Caerdydd rhwng 2023 a 2026. Ynghyd â chydweithwyr ym maes Anthropoleg, Hanes, a Cherddoriaeth mewn gwahanol sefydliadau, rwy'n aelod o'r rhwydwaith rhyngddisgyblaethol Colonial Ports and Global History, yr oeddwn yn rhan o drefnu'r gynhadledd ryngwladol 'Myriad Materialities: Towards a New Global Writing of Colonial Ports and Port Cities' yn 2021. Gweithiais gyda phrosiect dyniaethau digidol Prifysgol Bryste Historical Photographs of China fel Uwch Gydymaith Ymchwil yn 2019-20.

Ysgrifennais bostiadau blog ar gyfer Visualising China (yma ac yma), Refugee History, Project Macau History, y Cambridge Core Blog, Fifteen Eighty Four, a History@Cardiff (yma, yma, ac yma). Rwyf wedi cael fy nghyfweld gan wahanol allfeydd cyfryngau yn Ewrop ac Asia, a chefais fy nghyfweld am fy llyfr cyntaf ar bodlediad New Books Network.

Roeddwn i'n siaradwr gwadd yn nigwyddiad cymunedol Tsieineaidd 'Floating Chronicles: A Century Through Lens' ym Mryste (2025) ac yn y drafodaeth banel yn dilyn dangosiad cyhoeddus o'r ffilm Hong Kong 'All Shall Be Well' yng Nghanolfan Gelfyddydau Chapter (2026).

 

Gweithgareddau eraill

Cefais fy newis ar gyfer rhaglen Welsh Crucible ar gyfer arweinwyr ymchwil Cymru yn y dyfodol.

Ynghyd â chydweithwyr eraill yng Nghaerdydd, cyd-sefydlais y Clwstwr Ymchwil Hanes Asia ac Affrica yn 2023 a chyd-drefnais (gyda Dr Federica Ferlanti) y gweithdai 'Hanesion Asiaidd ac Affrica yng Nghaerdydd a thu hwnt: Creu Cysylltiadau Newydd' (2025) a 'Asia, Affrica a'r Dwyrain Canol: Ymchwil ac Addysgu Rhyngddisgyblaethol yn y Dyniaethau Byd-eang' (2026), a ariennir gan Gronfa Pobl, Diwylliant a'r Amgylchedd AHSS.

 

Addysgu

Fe wnes i ddylunio, ymgynnull a chyflwyno'r modiwl Blwyddyn 3 Dwyrain Asia mewn Ail Ryfel Byd Byd-eang ac rwy'n cynnull ac yn addysgu'r modiwl craidd Blwyddyn 1 Hanesion Byd-eang. Rwy'n cyfrannu at wahanol fodiwlau israddedig ac ôl-raddedig mewn Hanes, gan gynnwys, ymhlith eraill, modiwlau Blwyddyn 2 Close Neighbours, Dangerous Foes: China, Japan, and Modern East Asia and Making History, a'r modiwl MA Gender, Power and Culture. Rwy'n goruchwylio traethodau hir ar bob lefel (israddedig, MA, a PhD). Ar hyn o bryd rwy'n Gydlynydd PGR ar gyfer Hanes a Hanes Hynafiol.
Cyn ymuno â Chaerdydd, dysgais amrywiaeth o unedau Hanes ym Mhrifysgol Rhydychen a Phrifysgol Bryste, ar ôl ymgynnull unedau hanes Tsieineaidd modern.
Rwy'n Gymrawd o'r Academi Addysg Uwch.

Bywgraffiad

Ymunais â Chaerdydd fel Darlithydd mewn Hanes Modern Asia yn 2023 a chefais ddyrchafiad yn Uwch Ddarlithydd yn 2026. Cyn hynny, roeddwn yn Gymrawd Ymchwil Gyrfa Gynnar Leverhulme yn yr Adran Hanes, Prifysgol Bryste, yn Ddarlithydd mewn Hanes Tsieineaidd Modern ac yn Uwch Gydymaith Ymchwil yn Hanes Hong Kong, hefyd ym Mryste, ac yn Ddarlithydd Adrannol mewn Hanes Modern Dwyrain Asia ym Mhrifysgol Rhydychen. Astudiais yn Lisbon, Llundain, Taipei, a Rhydychen, ac mae gen i DPhil mewn Hanes o Goleg Sant Antony.

Aelodaethau proffesiynol

  • Cymdeithas Hanesyddol America (AHA)
  • Cymdeithas Astudiaethau Asiaidd (AAS)
  • Rhwydwaith Ymchwilwyr Gyrfa Gynnar yr Academi Brydeinig (BA ECRN)
  • Cymdeithas Astudiaethau Tsieineaidd Prydain (BACS - Aelod o'r Cyngor 2023-26)
  • Rhwydwaith rhyngddisgyblaethol Porthladdoedd Trefedigaethol a Hanes Byd-eang (CPAGH)
  • Cymdeithas Astudiaethau Tsieineaidd Ewrop (EACS)
  • Cymrawd y Gymdeithas Hanes Frenhinol (RHS)

Safleoedd academaidd blaenorol

•    2026–presennol: Uwch Ddarlithydd mewn Hanes Modern Asiaidd, Prifysgol Caerdydd
•    2023–26: Darlithydd mewn Hanes Modern Asiaidd, Prifysgol Caerdydd
•    2020–23: Cymrawd Ymchwil Gyrfa Gynnar Leverhulme, Prifysgol Bryste
•    2019–20: Darlithydd mewn Hanes Modern Tsieineaidd ac Uwch Gydymaith Ymchwil yn Hanes Hong Kong, Prifysgol Bryste
•    2017–19: Darlithydd Adrannol mewn Hanes Modern Dwyrain Asia, Prifysgol Rhydychen

Ymrwymiadau siarad cyhoeddus

(diweddaraf yn unig)
• Seminar Hanes Asia, Prifysgol Bryste, y DU (2026 – i ddod)
• Cynhadledd Flynyddol Cymdeithas Astudiaethau Tsieineaidd Prydain, Prifysgol Caerhirfryn, DU (2026)
• Cynhadledd Dwyflynyddol Cymdeithas Astudiaethau Tsieineaidd Ewrop, Prifysgol Ca' Foscari Fenis, yr Eidal (2026)
• Cynhadledd Flynyddol Sefydliad Ymchwil Gymdeithasol ac Economaidd a Data Cymru, Prifysgol Caerdydd, Cymru, DU (2026)
• Cynhadledd 'Disentangling Territoriality: Colonialism, Militarism, and Migration in East Asia', Prifysgol Genedlaethol Yang Ming Chiao Tung, Taiwan (2026)
• Seminar Cofio'r Dyfodol, Prifysgol Caerdydd, Cymru, DU (2025)
• Cynhadledd Flynyddol Cymdeithas Astudiaethau Tsieineaidd Prydain, Prifysgol Caerlŷr, y DU (2025)
• Symposiwm '80 mlynedd yn ddiweddarach: Cof ac Etifeddiaeth ar yr Ail Ryfel Byd yn Niwylliant Poblogaidd Dwyrain a De-ddwyrain Asia', Prifysgol Caerlŷr, y DU (2025)
• Cynhadledd Flynyddol Grŵp Ymchwil yr Ail Ryfel Byd, Coleg y Brenin Llundain, DU (2025)
• Fforwm Macaoleg [wedi'i recordio ymlaen llaw], Prifysgol Gwyddoniaeth a Thechnoleg Macau, Macau SAR, Tsieina (2025)
• Gweithdy Rhyngwladol 'Gender, Diplomacy, and Global Connections in Modern Asia' (trefnydd), Prifysgol Caerdydd, Cymru, DU (2025)
• Cynhadledd 'Being in Transit', Prifysgol Fienna, Awstria (2025)
• Gweithdy 'Trawsgenedlaetholdeb yn Nwyrain Asia a thu hwnt: Hanes, Gwleidyddiaeth a Diwylliant', Coleg Penfro, Prifysgol Rhydychen, y DU (2025)
• Cynhadledd Flynyddol y Gymdeithas Astudiaethau Asiaidd, Columbus, Ohio, UDA (2025)
• Seminar Gwleidyddiaeth, Diplomyddiaeth a Hanes Rhyngwladol, Prifysgol Leeds, DU (2025)
• Seminar 'Recherches en histoire culturelle de la Chine au XXe siècle : trajectoires et récits de vie', EHESS, Paris, Ffrainc (2025)
• Cyfarfod Blynyddol Cymdeithas Hanesyddol America, Efrog Newydd, UDA (2025)
• Cynhadledd Dwyflynyddol Cymdeithas Astudiaethau Tsieineaidd Ewrop, Prifysgol Tallinn, Estonia (2024)
• Sefydliad Hanes Modern, Academia Sinica, Taiwan (2024)
• Cynhadledd Astudiaethau Dwyrain Asia ar y Cyd, Prifysgol Canol Swydd Gaerhirfryn, Preston, y DU (2024)
• Cynhadledd 'Rethinking Modern Chinese Elites', Aix-Marseille Université, Aix-en-Provence, Ffrainc (2024)
• Gweithdy 'Chinese Global Orders', Ysgol Economeg a Gwyddor Wleidyddol Llundain, DU (2024)
• Gweithdy 'Asian Connections: Flows of People, Medicines, Ideas, and Practices', Prifysgol Durham, y DU (2024)
• Cynhadledd Flynyddol y Gymdeithas Astudiaethau Asiaidd, Seattle, UDA (2024)
• Seminar Rhyfel, Cymdeithas a Diwylliant (Bwrdd Crwn), Sefydliad Ymchwil Hanesyddol, Llundain, DU (2024)
• Cyfarfod Blynyddol Cymdeithas Hanesyddol America, San Francisco, California, UDA (2024)
• Canolfan Hanes Hong Kong, Prifysgol Bryste, DU (2023)
• Sefydliad SOAS China, SOAS, Llundain, y DU (2023)
• Seminar Hanes, Prifysgol Caerdydd, Cymru, DU (2023)
• Cynhadledd Flynyddol Cymdeithas Astudiaethau Tsieineaidd Prydain, Coleg y Brenin, Llundain, DU (2023)
• Symposiwm 'Dewi Sant yn y Dwyrain: Cymunedau Cymreig yn Nwyrain a De-ddwyrain Asia yn y bedwaredd ganrif ar bymtheg a'r ugeinfed ganrif' (cyd-drefnydd), Prifysgol Aberystwyth, Cymru, DU (2023)
• Cynhadledd Ddwyflynyddol Cymdeithas Nordig ar gyfer Astudiaethau Tsieina, Prifysgol Gothenburg, Sweden (2023)
• Cynhadledd Flynyddol y Gymdeithas Astudiaethau Asiaidd, Boston, UDA (2023)

Pwyllgorau ac adolygu

Cyd-olygydd, cylchgrawn Llenyddiaeth a Chyfieithu Asiaidd , Gwasg Prifysgol Caerdydd

Dyfarnwr ar gyfer y Celfyddydau Beirniadol, Hanes Diwylliannol a Chymdeithasol, The Historical Journal, History of Education Quarterly, The International History Review, International Relations, Itinerario, Journal of Asian and African Studies, Journal of Chinese Film Studies, Journal of Colonialism & Colonial History, Journal of Global History, Journal of the European Association for Chinese Studies, Journal of the Royal Asiatic Society, Journal of the Royal Asiatic Society Hong Kong Branch, Journal of War & Culture Studies, Mosaic: An Interdisciplinary Critical Journal, Revista de Cultura/Review of Culture, Urban History, Women's History Review, a Lexington Books

Meysydd goruchwyliaeth

I welcome supervision enquiries in the following areas:

  • Modern East Asian History / Modern Chinese History (including Hong Kong, Macau, and Taiwan)
  • Second World War and Cold War in East Asia
  • Colonialism, anti-imperialism, and decolonisation in East Asia
  • Migration histories (East Asian communities overseas and foreign communities in East Asia)
  • Gender in modern East Asia
  • Cinema and or about East Asia

Goruchwyliaeth gyfredol

Prosiectau'r gorffennol

Goruchwyliaeth PGR cyfredol a blaenorol:

  • Anna Brady (ar y cyd â Phrifysgol Bryste, Ysgoloriaeth SWWDTP), '"Safe Haven"? Sentiment and Space in German Jewish Experiences of Shanghai, 1935-1945'
  • PAN Xiaotong (Myfyriwr PhD Gwadd, Prifysgol Gwyddoniaeth a Thechnoleg Macau), 'The Field Afar: A Study of the Maryknoll Mission's Magazine and War-time China (1937-1945)'
  • LIU Qi (Myfyriwr PhD Gwadd, Prifysgol Xiamen), 'Sino-Anglo Diplomacy regarding Yunnan and the Interactions between Britain, China and France in Indo-China, 1886-1911'

News articles

Mae ymchwilwyr o Brifysgol Caerdydd wedi cydweithio â sinematograffydd arobryn sydd wedi ennill gwobr BAFTA-Cymru ar brosiect ffilm am fudo, hanes pensaernïol a threfol, a threftadaeth ryngddiwylliannol

O’r rhai lliwgar i'r rheini sydd hefyd yn 'siop sglodion': adrodd hanesion bwytai Tsieineaidd de Cymru

22 January 2026

Mae ymchwilwyr o Brifysgol Caerdydd wedi cydweithio â sinematograffydd arobryn sydd wedi ennill gwobr BAFTA-Cymru ar brosiect ffilm am fudo, hanes pensaernïol a threfol, a threftadaeth ryngddiwylliannol

Mae Dr Helena Lopes yn un o'r 30 a ddewiswyd ar gyfer Crucible Cymru 2025

Arbenigwr Prifysgol Caerdydd mewn Hanes Asiaidd Modern yn cymryd rhan mewn rhaglen ymchwil ddylanwadol yng Nghymru

28 May 2025

Mae Dr Helena Lopes yn un o'r 30 a ddewiswyd ar gyfer Crucible Cymru 2025

Contact Details

Themâu ymchwil

Arbenigeddau

  • Hanes Asiaidd
  • Hanes modern Tsieineaidd
  • Hanes Byd-eang
  • Hanes ymerodraethau, imperialaeth a gwladychiaeth
  • Hanes mudo