Yr Athro Alison Wray
(hi/ei)

BA (Hons), D.Phil (York), FHEA, FAcSS, FLSW

Timau a rolau for Alison Wray

Athro Emerita
Ysgol y Dyniaethau Byd-eang

Rwy'n ieithydd sydd â diddordeb arbennig mewn cysyniadoli beth sy'n digwydd ar ryngwyneb gwybyddiaeth, rhyngweithio cymdeithasol a'r system ieithyddol. Mae'r rhan fwyaf o fy ymchwil wedi bod ar iaith fformiwla ac ar gyfathrebu dementia (gweler tab 'Ymchwil') gyda phwyslais cryf ar esboniad, yn hytrach na disgrifiad.

Mae fy llyfr The Dynamics of Dementia Communication (2020, Gwasg Prifysgol Rhydychen) wedi ennill dwy wobr fawreddog.

Enillydd Gwobr Llyfr 2021 Cymdeithas Ieithyddiaeth Gymhwysol Prydain

Sylw gan feirniaid BAAL: "Mae hon yn gyfrol drawiadol sy'n adeiladu fframwaith ymbarél eang iawn ar gyfer deall cyfathrebu dementia, maes o bwysigrwydd cynyddol yn ein cymdeithas. Mae'r llyfr yn cyflwyno rhai cwestiynau mawr a beiddgar iawn am y ffordd orau o gyfathrebu â phobl sy'n byw gyda dementia o'r cychwyn cyntaf, ac wrth i'r gwaith fynd rhagddo, mae'r cwestiynau hyn yn cael eu hateb mewn ffordd fanwl a manwl."

Ail yng Ngwobr Llyfr Cymdeithas Ieithyddiaeth Gymhwysol America 2021-22

Sylw gan feirniaid AAAL: "Mae'r llyfr hwn yn tour de force rhyngddisgyblaethol wedi'i ysgrifennu'n hyfryd sy'n canolbwyntio ar brofiad dynol dementia ac, yn benodol, sut mae'r salwch yn effeithio ar gyfathrebu, i'r person sy'n byw gyda dementia a'u interlocutors. Gyda chanllawiau sy'n seiliedig ar dystiolaeth ar sut i gefnogi a gofalu am bobl â dementia, bydd yn apelio nid yn unig at ieithyddion, ond hefyd at weithwyr meddygol a gofalwyr. Mae'r llyfr yn cynnig beirniadaeth o gysyniadau poblogaidd am glefydau dementia a'u symptomau. Mae pob un o'r penodau yn arddangos - ac yn galw am- tosturi ac empathi diffuant i bobl â dementia ac i'w gofalwyr a'u interlocutors. Ar ben hynny, mae'r llyfr yn adlewyrchu trywydd a thwf yr ymchwilydd fel arbenigwr yn y maes trwy adeiladu ar ei hymchwil gynharach ar iaith fformiwla. Fel y cyfryw, mae'n enghraifft ysbrydoledig o sut y gall arbenigedd mewn un maes (iaith fformiwla) adeiladu pontydd i feysydd eraill o ieithyddiaeth gymhwysol (iaith mewn gofal iechyd)"

Rwy'n aelod o'r Ganolfan Ymchwil Iaith a Chyfathrebu a'r Rhwydwaith Ymchwil Iaith Fformiwla

Edrychwch ar fy ffilmiau animeiddiedig a luniwyd gan David Hallangen a'u lleisio gan Syr Tony Robinson:

(1) Deall Heriau Cyfathrebu Dementia

(2) Dementia: y clefyd cyfathrebu

(3) Cyfathrebu dementia ar draws ffiniau iaith: datblygu ymwybyddiaeth iaith

Gwyliwch fy ndarlith hanner awr sy'n canolbwyntio ar rôl cyd-destun mewn cyfathrebu dementia yn: Darllen rhwng y llinellau: deall heriau cyfathrebu dementia

Gwrandewch arnaf ar raglen Word of Mouth ar BBC Radio 4, yn siarad am gyfathrebu dementia, Wray ar Word of Mouth

Darllenwch erthygl am fy ngwaith yn Medical News Today (4 Mehefin 2021) yma: Ymchwil Dementia: Yr Athro Alison Wray yn trafod pwysigrwydd cyfathrebu

Nid wyf bellach yn recriwtio myfyrwyr PhD

Date
Type

2027

Wray, A. 2027. Language awareness in the context of dementia. In: Garrett, P. and Cots, J. M. eds. Handbook of Language Awareness (ed. 2). Routledge

2026

Wallace, M. and Wray, A. 2026. Critical reading and writing for postgraduates (5th edition). Student Success Sage.
Wray, A. 2026. Dementia and language. In: Chapelle, C. A. ed. Encyclopedia of Applied Linguistics. Wiley-Blackwell. , pp.[n/a].
Wray, A. 2026. Formulaic sequences. In: Chapelle, C. A. ed. Encyclopedia of Applied Linguistics. Wiley-Blackwell. , pp.[n/a].
Wray, A. 2026. The emergence of word forms from human protolanguage. In: Kogan, V. V. ed. Teaching Linguistics with Games. London: Routledge. , pp.106-117. (10.4324/9781003630487-11)

2022

Wray, A. 2022. Loneliness and dementia: the role of communication. In: Stern, J. et al., Bloomsbury Handbook of Solitude, Silence and Loneliness. Bloomsbury Handbooks Bloomsbury. , pp.288-298. (10.5040/9781350162181.0034)

2021

Wray, A. 2021. Why dementia makes communication difficult: a guide to better outcomes. Jessica Kingsley.
Wray, A. 2021. Dementia research: Prof Alison Wray discusses the importance of communication. Medical News Today
Wallace, M. and Wray, A. 2021. Critical reading and writing for postgraduates (4th edition). Student Success Sage.
Hughes, C. et al., 2021. Leaving no stone unturned: flexible retrieval of idiomatic expressions from a large text corpus. Machine Learning and Knowledge Extraction 3 (1), pp.263-283. (10.3390/make3010013)

2020

Wray, A. et al. 2020. Communication Empowerment Framework: An integrative framework to support effective communication and interaction between carers and people living with dementia. Dementia 19 , pp.1739-1757. (10.1177/1471301218805329)
Wray, A. 2020. The dynamics of dementia communication. Oxford University Press. (10.1093/oso/9780190917807.001.0001)
Wray, A. 2020. Dementia communication across language boundaries: developing language awareness. Youtube. Available at: https://www.youtube.com/watch?v=sbIxPq3eQoc.

2019

Wray, A. 2019. Concluding question: Why don't second language learners more proactively target formulaic sequences?. In: Siyanova-Chanturia, A. and Pellicer-Sanchez, A. eds. Understanding Formulaic Language: A Second Language Acquisition Perspective. Second Language Acquisition Research Series London and New York: Routledge. , pp.248-269. (10.4324/9781315206615-14)
Wray, A. 2019. Multilingual dementia care: defining the limits of translanguaging. Language Awareness 28 (3), pp.227-245. (10.1080/09658416.2019.1636801)

2018

Wray, A. 2018. Reconstructed pronunciation. In: Lawson, C. and Stowell, R. eds. Cambridge Encyclopedia of Historical Performance in Music. Cambridge University Press. , pp.524-526. (10.1017/9781316257678.019)
Wray, A. 2018. Dementia: the "communication disease". [YouTube video]. YouTube. Available at: https://www.youtube.com/watch?v=6uu63PqWGaU.

2017

Wray, A. 2017. Understanding the challenges of dementia communication. Youtube. Available at: https://youtu.be/u6cchefGn2M.
Wray, A. 2017. Formulaic sequences as a regulatory mechanism for cognitive perturbations during the achievement of social goals. Topics in Cognitive Science 9 (3), pp.569-587. (10.1111/tops.12257)
Wray, A. 2017. The language of dementia science and the science of dementia language: linguistic interpretations of an interdisciplinary research field. Journal of Language and Social Psychology 36 (1), pp.80-95. (10.1177/0261927X16663591)

2016

Buerki, A. , Wray, A. and Fitzpatrick, T. 2016. Linguistic markers and risk of Alzheimer's Disease. Presented at: BRACE Annual Celebration 2016 Filton, UK 6 June 2016.
Wray, A. , Bell, H. and Jones, K. 2016. How native and non-native speakers of English interpret unfamiliar formulaic sequences. European Journal of English Studies 20 (1), pp.47-63. (10.1080/13825577.2015.1136163)
Wallace, M. and Wray, A. 2016. Critical reading and writing for postgraduates (3rd edition). Sage Study Skills Series Sage.
Wray, A. 2016. Accommodating 'unaccustomed pragmatic spaces' in Arbib's model Comment on "Towards a Computational Comparative Neuroprimatology: Framing the language-ready brain. Physics of Life Reviews 16 , pp.101-104. (10.1016/j.plrev.2016.01.014)
Wray, A. 2016. Mechanisms of conflict and aggression in the dementia context. Journal of Language Aggression and Conflict 4 (1), pp.115-140. (10.1075/jlac.4.1.05wra)

2015

Wray, A. 2015. Why are we so sure we know what a word is?. In: Taylor, J. R. ed. The Oxford Handbook of the Word. Oxford Handbooks Oxford: Oxford University Press. , pp.725-750. (10.1093/oxfordhb/9780199641604.013.032)
Wray, A. and Wallace, M. 2015. Developing research expertise in applied linguistics: capacity-building for today’s interdisciplinary challenges. ITL: International Journal of Applied Linguistics 166 (1), pp.3-36. (10.1075/itl.166.1.01wra)

2014

Wray, A. 2014. Developing comprehensive criteria of adequacy: the challenge of hybridity. In: Gómez-González, M. d. l. Á. et al., The Functional Perspective on Language and Discourse : Applications and Implications. Pragmatics & Beyond New Series Amsterdam: John Benjamins. , pp.19-36.
Wray, A. 2014. Dementia and language. In: Chapelle, C. ed. The Encyclopedia of Applied Linguistics. Wiley. , pp.1-6. (10.1002/9781405198431.wbeal1441)
Wray, A. 2014. Formulaic language and threat: the challenge of empathy and compassion in Alzheimer's disease interaction. In: Schrauf, R. W. and Müller, N. eds. Dialogue and dementia: cognitive and communicative resources for engagement. Language and Speech Disorders London: Psychology Press. , pp.263-286.
Wray, A. and Wallace, M. 2014. Developing social science research expertise: a resource and guide for trainers. [Online].National Centre for Research Methods. Available at: http://www.restore.ac.uk/researchexpertise/.

2013

Wray, A. 2013. Mislaying compassion: linguistic triggers for inadequate care-giving in Alzheimer's Disease care. In: Davis, B. H. and Guendouzi, J. eds. Pragmatics in Dementia Discourse. Advances in Pragmatics and Discourse Analysis Cambridge: Cambridge Scholars Publishing. , pp.117-145.
Fitzpatrick, T. et al. 2013. Establishing the reliability of word association data for investigating individual and group differences. Applied Linguistics n/a (10.1093/applin/amt020)
Wray, A. 2013. Formulaic language. Language Teaching 46 (3), pp.316-334. (10.1017/S0261444813000013)
Wray, A. 2013. Formulaic language: Pushing the boundaries (China edition). Oxford Applied Linguistics Series Shanghai Foreign Language Teaching Press/Oxford University Press.
Wray, A. 2013. Formulaic sequences. In: Chapelle, C. ed. The Encyclopedia of Applied Linguistics. Vol. 4, Wiley-Blackwell. , pp.2200-2205.

2012

Mac-Giolla Chriost, D. et al. 2012. Welsh for adults teaching and learning approaches, methodologies and resources: a comprehensive research study and critical review of the way forward. Project Report.[Online].Cardiff: Welsh Government. Available at: http://www.cardiff.ac.uk/welsh/resources/FINAL%20WHOLE%20Drafft%20Ymgynghorol.pdf.
Wray, A. 2012. Formulaic language. In: Robinson, P. ed. Routledge Encyclopedia of Second Language Acquisition. Routledge. , pp.252-256.
Wray, A. 2012. Patterns of formulaic language in Alzheimer's disease: implications for quality of life. Quality in Ageing and Older Adults 13 (3), pp.168-175. (10.1108/14717791211264034)
Wray, A. 2012. What do we (think we) know about formulaic language? An evaluation of the current state of play. Annual Review of Applied Linguistics 32 (1), pp.231-254. (10.1017/S026719051200013X)
Wray, A. and Bloomer, A. 2012. Projects in linguistics and language studies (3rd edition). Hodder Education.

2011

Mollet, E. , Wray, A. and Fitzpatrick, T. 2011. Accessing second-order collocation through lexical co-occurrence networks. In: Herbst, T. , Faulhaber, S. and Uhrig, P. eds. Phraseological View of Language: A Tribute to John Sinclair. Berlin: Mouton de Gruyter. , pp.87-122.
Lindholm, C. and Wray, A. 2011. Proverbs and formulaic sequences in the language of elderly people with dementia. Dementia: The International Journal of Social Research and Practice 10 (3), pp.1-21. (10.1177/1471301211413338)
Wallace, M. and Wray, A. 2011. Critical reading and writing for postgraduates. 2nd ed.. SAGE Study Skills Series London: Sage.
Wallace, M. and Wray, A. 2011. Scholarly reading as a model for scholarly writing. In: Rocco, T. S. and Hatcher, T. eds. The Handbook of Scholarly Writing and Publishing. Jossey-Bass higher and adult education series San Francisco: Jossey-Bass. , pp.44-61.
Wray, A. 2011. Formulaic language as a barrier to effective communication with people with Alzheimer's Disease. Canadian Modern Languages Review 67 (4), pp.429-458. (10.3138/cmlr.67.4.429)
Wray, A. 2011. Games for studying language origins and change. In: Kuiper, K. ed. Teaching Linguistics: Reflections on Practice. London: Equinox. , pp.154-181.
Wray, A. 2011. Perspectives on Formulaic Language: Acquisition and Communication – Edited by David Wood [Book Review]. International Journal of Applied Linguistics 21 (1), pp.127-133. (10.1111/j.1473-4192.2010.00279.x)
Wray, A. and Wallace, M. 2011. Accelerating the development of expertise: a step-change in social science research capacity building. British Journal of Educational Studies 59 (3), pp.241-264. (10.1080/00071005.2011.599790)

2010

Mollet, E. et al. 2010. Choosing the best tools for comparative analyses of texts. International Journal of Corpus Linguistics 15 (4), pp.429-473. (10.1075/ijcl.15.4.01mol)
Wray, A. 2010. We've Had a Wonderful, Wonderful Thing: formulaic interaction when an expert has dementia. Dementia: The International Journal of Social Research and Practice 9 (4), pp.517-534. (10.1177/1471301210381677)
Wray, A. and Fitzpatrick, T. 2010. Pushing learners to the extreme: the artificial use of prefabricated material in conversation. Innovation in Language Learning and Teaching 4 (1), pp.37-52. (10.1080/17501220802596413)
Wray, A. and Fitzpatrick, T. 2010. Pushing speakers to the extreme: the artificial use of prefabricated material in conversation. Innovation in Language Learning and Teaching 4 (1), pp.37-51. (10.1080/17501220802596413)

2009

Wallace, M. and Wray, A. 2009. Complexity theory and emergent change. Case study. In: Saunders, M. , Lewis, P. and Thornhill, A. eds. Research Methods for Business Students. 5th ed.. Harlow: Prentice Hall. , pp.102-104.
Wray, A. 2009. Conclusion: Navigating L2 collocation research. In: Barfield, A. and Gyllstad, H. eds. Researching Collocations in Another Language: Multiple Interpretations. Basingstoke: Palgrave Macmillan. , pp.232-244.
Wray, A. 2009. Future directions in formulaic language research. Journal of Foreign languages 32 (6), pp.2-17.
Wray, A. 2009. Hurford, James R. The origins of meaning: language in the light of evolution - 408pp, Oxford University Press, Oxford, 2007, Hardback, £29.95, ISBN :95978-0199207855 [Book Review]. Functions of Language 16 (2), pp.298-308. (10.1075/fol.16.2.07wra)
Wray, A. 2009. Identifying formulaic language: persistent challenges and new opportunities. In: Corrigan, R. L. et al., Formulaic Language: Distribution and Historical Change. Vol. 1, Typological Studies in Language Vol. 82.Amsterdam: John Benjamins. , pp.27-52.
Wray, A. 2009. Preface: A research network model. In: Fitzpatrick, T. and Barfield, A. eds. Lexical Processing in Second Language Learners: Papers and Perspectives in Honour of Paul Meara. Second Language Acquisition Clevedon: Multilingual Matters. , pp.xi-xvii.
Wray, A. and Pegg, C. A. 2009. The effect of memorized learning on the writing scores of Chinese IELTS test takers. In: Thompson, P. , HOlliday, J. and Taylor, L. eds. IELTS Research Reports. Vol. 9.IELTS Australia. , pp.191-216.

2008

Wray, A. 2008. Formulaic language: Pushing the boundaries. Oxford Applied Linguistics Oxford: Oxford University Press.
Wray, A. 2008. Formulaic sequences and language disorders. In: Ball, M. et al., Handbook of Clinical Linguistics. Blackwell Handbooks in Linguistics Oxford: Blackwell. , pp.184-197.
Wray, A. 2008. Genes and the conceptualisation of language knowledge. Genomics, Society, and Policy 4 (1), pp.58-73. (10.1186/1746-5354-4-1-58)
Wray, A. 2008. The puzzle of language learning: from child’s play to ‘linguaphobia’. Language Teaching 41 (2), pp.255-273. (10.1017/S0261444807004909)
Wray, A. and Bloomer, A. 2008. Projects in linguistics : a practical guide to researching language (2nd ed.). London: Hodder Arnold.
Wray, A. and Fitzpatrick, T. 2008. Why can't you just leave it alone? Deviations from memorized language as a gauge of nativelike competence. In: Meunier, F. and Granger, S. eds. Phraseology in foreign language learning and teaching. Philadelphia, PA: John Benjamins Publishing Company. , pp.123-148.

2007

Wray, A. and Grace, G. 2007. The consequences of talking to strangers: Evolutionary corollaries of socio-cultural influences on linguistic form. Lingua 117 (3), pp.543-578. (10.1016/j.lingua.2005.05.005)
Wray, A. 2007. "Needs only" analysis in linguistic ontogeny and phylogeny. In: Lyon, C. , Nehaniv, C. L. and Cangelosi, A. eds. Emergence of Communication and Language. London: Springer. , pp.53-70. (10.1007/978-3-030-04465-7_8)
Wray, A. 2007. Set phrases in second language acquisition. In: Burger, H. et al., Phraseologie / Phraseology: Ein internationales Handbuch zeitgenössischer Forschung / An International Handbook of Contemporary Research. Vol. 1, Berlin: Mouton de Gruyter. , pp.870-881.

2006

Wray, A. and Bloomer, A. 2006. Projects in linguistics: a practical guide, 2nd ed.. London: Arnold.
Wray, A. 2006. Idiomaticity in an L2: linguistic processing as a predictor of success. In: Beavan, B. ed. IATEFL 2005 Cardiff Conference Selections: 39th International Annual Conference, Cardiff, 5-9 April 2005. IATEFL. , pp.53-60.
Fitzpatrick, T. and Wray, A. 2006. Breaking up is not so hard to do: individual differences in L2 memorisation. Canadian Modern Language Review 63 (1), pp.35-57. (10.3138/cmlr.63.1.35)
Wallace, M. and Wray, A. 2006. Critical reading and writing for postgraduates. Sage Study Skills London: Sage.
Wray, A. 2006. Formulaic language. In: Brown, K. ed. Encyclopedia of Language and Linguistics. Vol. 4, Oxford: Elsevier. , pp.590-597.
Wray, A. 2006. Joining the dots: the evolutionary picture of language and music. Cambridge Archaeological Journal 16 (1), pp.103-105.

2005

Wray, A. 2005. The broadening scope of animal communication research. In: Tallerman, M. ed. Language Origins: Perspectives on Evolution. Studies in the Evolution of Language Oxford: Oxford University Press. , pp.232-238.
Wray, A. 2005. Looking at the WHY in phraseology: a psycholinguistic perspective on patterns in text. In: Cosme, C. et al., Phraseology 2005: The Many Faces of Phraseology. Louvain-la-Neuve: Université Catholique de Louvain. , pp.23-26.
Wray, A. 2005. The explanatory advantages of the holistic protolanguage model: the case of linguistic irregularity. Commentary on Arbib. Behavioral and Brain Sciences 28 (2), pp.147-148. (10.1017/S0140525X05450037)
Wray, A. and Staczek, J. J. 2005. One word or two? Psycholinguistic and sociolinguistic interpretations of meaning in a court case. International Journal of Speech Language and the Law 12 (1), pp.1-18. (10.1558/ijsll.v12i1.1)

2004

Wray, A. 2004. 'Here's one I prepared earlier': formulaic language learning on television. In: Schmitt, N. ed. Formulaic Sequences: Acquisition, Processing and Use. Amsterdam: John Benjamins. , pp.249-268. (10.1075/lllt.9.13wra)
Wray, A. et al. 2004. A formulaic approach to translation at the Post Office: reading signs. Language & Communication 24 (1), pp.59-75. (10.1016/j.langcom.2003.08.001)

2003

Wray, A. and Namba, K. 2003. Use of formulaic language by a Japanese-English bilingual child: a practical approach to data analysis. Japan Journal for Multilingualism and Multiculturalism 9 (1), pp.24-51.

2002

Wray, A. ed. 2002. The transition to language. Oxford linguistics Oxford: Oxford University Press. (10.1093/oso/9780199250653.001.0001)
Wallace, M. and Wray, A. 2002. The fall and rise of linguists in education policy-making: From "common sense" to common ground. Language Policy 1 (1), pp.75-98.
Wray, A. 2002. Dual processing in protolanguage: performance without competence. In: Wray, A. ed. The Transition to Language. Oxford Studies in the Evolution of Language Oxford University Press. , pp.113-137.
Wray, A. 2002. Formulaic language and the lexicon. Cambridge: Cambridge University Press.
Wray, A. 2002. Formulaic language in computer-supported communication: theory meets reality. Language AwarenesS 11 (2), pp.114-131. (10.1080/09658410208667050)

2000

Wray, A. 2000. Formulaic sequences in second language teaching: principle and practice. Applied Linguistics 21 (4), pp.463-489. (10.1093/applin/21.4.463)
Wray, A. 2000. Holistic utterances in protolanguage: the link from primates to humans. In: Knight, C. , Studdert-Kennedy, M. and Hurford, J. R. eds. The Evolutionary Emergence of Language: Social Function and the Origins of Linguistic Form. New York: Cambridge University Press. , pp.285-302.
Wray, A. 2000. Pronunciation of the texts. [CD]. Deutsche Grammophon/Archiv.
Wray, A. and Perkins, M. R. 2000. The functions of formulaic language: an integrated model. Language & Communication 20 (1), pp.1-28. (10.1016/S0271-5309(99)00015-4)

1999

Wray, A. 1999. Formulaic language in learners and native speakers. Language Teaching 32 (4), pp.213-231.
Wray, A. 1999. Singers on the trail of 'authentic' Early Modern English: the puzzling case of /æː/ and /ɛː/. Transactions of the Philological Society 97 (2), pp.185-211.

1998

Wray, A. , Trott, K. and Bloomer, A. 1998. Projects in linguistics: a practical guide to researching language. London: Arnold.
Wray, A. 1998. Protolanguage as a holistic system for social interaction. Language and Communication 18 (1), pp.47-67. (10.1016/S0271-5309(97)00033-5)

1997

Ryan, A. and Wray, A. eds. 1997. Evolving models of language: papers from the annual meeting of the British Association for Applied Linguistics held at the University of Wales, Swansea, September 1996. British Studies in Applied Linguistics Vol. 12Clevedon: Multilingual Matters.

1996

Wray, A. 1996. English pronunciation c. 1500-1700. In: Morehen, J. ed. English Choral Practice 1400-1650. Cambridge Studies in Performance Practice Cambridge: Cambridge University Press. , pp.90-108.
Wray, A. 1996. The occurrence of 'occurance' and 'alot' of other things 'aswell': patterns of errors in undergraduate English. In: Blue, G. M. and Mitchell, R. eds. Language and Education: Papers from the Annual Meeting of the British Association for Applied Linguistics held at the University of Southampton, September 1995. British Studies in Applied Linguistics Clevedon: British Association for Applied Linguistics in association with Multilingual Matters. , pp.94-106.

1995

Wray, A. 1995. The sound of Latin in England before and after the Reformation. In: Morehen, J. ed. English Choral Practice, 1400-1650. Cambridge Studies in Performance Practice Cambridge: Cambridge University Press. , pp.74-89.

1992

Wray, A. 1992. The focusing hypothesis: the theory of left hemisphere lateralised language re-examined. Studies in Speech Pathology and Clinical Linguistics Amsterdam: John Benjamins.
Wray, A. 1992. Authentic pronunciation for early music. In: Paynter, J. et al., Companion to Contemporary Musical Thought. London and New York: Routledge. , pp.1051-1064.
Wray, A. 1992. Pronunciation. In: Knighton, T. and Fallows, D. eds. The Dent Everyman Companion to Medieval and Renaissance Music. London: Dent. , pp.292-299.

1990

Wray, A. 1990. The dual systems ('focusing') hypothesis: a right hemisphere account for left hemisphere language. Speculations in Science and Technology 13 (1), pp.3-12.
Wray, A. 1990. The Singers' Language Project. Voice Research Society Newsletter 4 (2), pp.13-14.

1989

Wray, A. 1989. The values and shortcomings of phonetic script as a tool for singers. Singing 16 , pp.21-24.

1988

Wray, A. 1988. Phonetic transcription for singers?. Voice Research Society Newsletter 3 (1), pp.5-7.

Ffocws canolog fy ymchwil yw datblygu modelau arloesol sy'n gallu cyfrif am batrymau a arsylwir mewn iaith. Fy mhrif gyfraniad ar hyn o bryd yw deall achosion amharu ar gyfathrebu pan fydd rhywun yn byw gyda dementia - nid yn unig sut mae'r niwed sylfaenol i'r ymennydd yn effeithio ar gynhyrchu a dealltwriaeth iaith, ond hefyd beth sy'n digwydd i normau rhyngweithio cymdeithasol pan fyddant yn rhyngweithio â'r aflonyddwch gwybyddol a achosir gan ddementia. Mae'r gwaith hwn ar ddementia wedi datblygu o ac yn adeiladu ar fy ngwaith blaenorol dros nifer o flynyddoedd, wrth nodweddu iaith fformiwla (prefabricated wordstrings).

Mae iaith fformiwla yn cwmpasu llinynnau o eiriau sydd:

ymddangos yn cael ei storio'n gyfan gwbl yn y cof er hwylustod (e.e. diolch yn fawr iawn; yr hyn rwy'n ei olygu yw)
yn arbennig o aml yn y testun (e.e. yng nghanol ?)
fod â phwysigrwydd cymdeithasol i bobl benodol (e.e. breichiau presennol)
yn cael eu cofio neu eu hailadrodd,
a/neu nad ydynt yn gyfansoddiadol o ran ffurf neu ystyr (e.e. ar y cyfan; gwae).

Gan dynnu ar arsylwadau o iaith fformiwla mewn amrywiaeth o gyd-destunau, rwyf wedi datblygu modelau o sut mae iaith yn cael ei dysgu, ei phrosesu a'i storio, ac wedi eu cymhwyso, trwy arbrofion ac ymchwiliadau eraill, i faterion mewn caffael iaith gyntaf ac ail, anabledd iaith ac esblygiad iaith. Rwyf wedi ysgrifennu am rôl iaith fformiwla mewn cyfieithu, y gallu i iaith fformiwla yn sylweddol i wella ansawdd rhyngweithio siaradwr nad yw'n frodorol, a natur iaith fformiwla mewn anhwylderau iaith gan gynnwys Clefyd Alzheimer.

Yn 2014, dechreuais weithio ar fodel newydd o sut mae'r weithred o gyfathrebu yn rhyngwynebu â phrosesu iaith. Mae'n tynnu theori gymdeithasol-rhyngweithiol a phragmatig ynghyd â modelau gwybyddiaeth, i ddangos sut mae ffurfiau o iaith yn cael eu siapio gan yr hyn y mae angen i ni ei gyflawni trwy gyfathrebu, a sut mae iaith yn cael ei defnyddio i wneud diffygion da mewn cyfathrebu pan fydd y siaradwr o dan bwysau gwybyddol. Mae'r model yn cyfuno fy ngwaith blaenorol ar iaith fformiwla, Clefyd Alzheimer a chaffael ail iaith, ac mae wedi'i gynllunio i gynnig cyfleoedd ar gyfer ymyriadau arbrofol mewn sefyllfaoedd lle mae cyfathrebu fel arfer yn cael ei danseilio gan allu gwybyddol llai a / neu broblemau mynediad geiriadurol, gan gynnwys Alzheimer's a dysgu ieithoedd tramor ar ôl plentyndod. Mae'r model yn cael ei ddisgrifio'n fanwl yn fy llyfr 2020 The Dynamics of Dementia Communication (Gwasg Prifysgol Rhydychen), https://global.oup.com/academic/product/the-dynamics-of-dementia-communication-9780190917807?cc=ru&lang=en&#.

Yn seiliedig ar y model, rydw i wedi sgriptio tair ffilm animeiddiedig am agweddau ar gyfathrebu dementia (https://www.youtube.com/channel/UC6kMlO8mkB09GNCLm1zbaHQ). Mae Understanding the challenges of dementia communication (2017, 16mun) yn cyflwyno syniadau allweddol o fy ymchwil yn nhermau lleyg. Mae Dementia: y 'clefyd cyfathrebu' (2018, 18 munud) yn cynnig syniadau ymarferol ar gyfer mynd i'r afael â chyfathrebu mewn ffyrdd newydd. Ffocws cyfathrebu Dementia ar draws ffiniau iaith (2020, 31 munud) yw pan nad yw'r gofalwr a'r cleient yn rhugl yn yr un iaith. Wedi'i ariannu gan Gyngor Ymchwil Norwy, mae gan y ffilm hon fersiwn Norwyaidd hefyd. Mae'r fersiynau Saesneg i gyd wedi'u lleisio gan yr actor Prydeinig Syr Tony Robinson.

Gyda fy nghydweithrediad, mae Six Degrees Social Enterprise yn Salford, y DU, wedi datblygu gweithdai i gefnogi gofalwyr proffesiynol a theuluol pobl â dementia sy'n defnyddio fy syniadau i fynd i'r afael â'r achosion a helpu i leddfu'r straen o fod yn ofalwr yn y cyd-destun hwn.

Rwyf wedi archwilio theori ieithyddol ar y ffiniau: Datblygiad macro-theori sy'n cysylltu ffurf a swyddogaeth ieithyddol ag agweddau gwybyddol a chymdeithasol ymddygiad iaith. Wedi'u gwreiddio yn y modelau o gaffael a defnyddio iaith fformiwla (gweler uchod) yn fwy diweddar maent wedi ehangu i archwilio'r 'gair' fel ffenomen gynhenid amwys, iaith fel system sylfaenol hybrid, a theori newydd o sut mae pwysau gwybyddol a chymdeithasol ar gynhyrchu iaith yn cael eu rheoli i gyflwr cyson o rhuglder gan ddefnyddio opsiynau wrth ddewis ffurfiau.

Yn y gorffennol rwyf wedi ymchwilio i ynganiad hanesyddol, gan ail-greu Saesneg ac ieithoedd eraill ar gyfer perfformiadau a recordiadau o gerddoriaeth gynnar. Yn y rôl hon rwyf wedi cynghori ar dros 80 o recordiadau CD masnachol (gan gynnwys rhai enillwyr gwobrau rhyngwladol), darllediadau'r BBC a chyngherddau cyhoeddus mawr.

Mewn llinyn ar wahân o ymchwil a hyfforddiant, rwyf wedi archwilio natur arbenigedd ymchwil yn y gwyddorau cymdeithasol, yn enwedig 'meddwl fel arbenigwr'. Cefnogwyd y gwaith hwn, gyda Mike Wallace fel cyd-I, gan Wobr Menter Datblygu Ymchwilwyr ESRC tair blynedd (gweler Wray & Wallace 2011 am gyfrif o'r egwyddorion). Mae Mike a minnau hefyd yn gyd-awduron Critical Reading and Writing for Postgraduates ac yn cynnal gweithdai ar gyfer PhD ac ymchwilwyr ar ddechrau gyrfa ar y pwnc hwn. Yn 2010 enillais ddau gymhwyster hyfforddi a datblygais frand o hyfforddi sy'n addas ar gyfer cyd-destun ymchwil y brifysgol.

Prosiectau a ariennir

2023: £4855 Cyfrif Cyflymu Effaith Cytûn UKRI i gychwyn gwaith cydweithredol cyfathrebu dementia gyda chymuned Māori , Seland Newydd
2023: £3000 o gronfa Cyflymydd Effaith ESRC i greu DVDs o ffilmiau animeiddiedig am gyfathrebu dementia

2018-21: £10000 gan Gronfa Grantiau Bach yr Academi Brydeinig/Leverhulme, am waith ar ragfynegi clefyd Alzheimer yn y dyfodol trwy batrymau iaith

2017: £6000 o gronfa Cyflymu Effaith ESRC i ddatblygu animeiddiad 'Dementia: y Clefyd Cyfathrebu', a ryddhawyd yn 2018

2016: £15000 ar gyfer Cymrodoriaeth Absenoldeb Ymchwil Prifysgol Caerdydd

2016: £15,500 o IELTS (trosglwyddwyd o UC Dulyn). Astudiaeth gymharol o ddefnydd strategaeth myfyrwyr wrth ddarllen testunau ar gyfer y prawf IELTS a'r rhai ar gyfer astudiaeth academaidd. Ymchwilydd: Jie Liu

2016 Cyngor Ymchwil Norwy, £11,000 (cyfran Caerdydd o grant mwy). Cydweithrediad â Phrifysgol Oslo a Tess Fitzpatrick, Iaith a Chyfathrebu mewn Siaradwyr Amlieithog â Dementia yn Norwy.

2015: £3000 o gronfa Cyflymu Effaith ESRC. Mae'r prosiect hwn yn canolbwyntio ar ddatblygu deunyddiau hyfforddi i gefnogi'r rhai sy'n gofalu am bobl â dementia. Y deunyddiau hyn yw dimensiwn 'effaith' fy ymchwil gyfredol i 'effaith gyfathrebu', sy'n archwilio'r gofodau pragmatig anarferol sy'n cael eu creu mewn sgyrsiau â pherson â dementia

2014-15: Grant o £40,000 gan Alzheimer's BRACE i chwilio am farcwyr ieithyddol cynnar o glefyd Alzheimer yn y dyfodol. Cyd-ymchwilwyr ac ymchwilwyr: Dr Andreas Buerki, Yr Athro Tess Fitzpatrick, Dr Michael Willett, Dr Katy Jones. Poster o gyfarfod blynyddol Brace 2015
2014: £5000 o gronfa prosiect peilot Coleg y Celfyddydau a'r Gwyddorau Cymdeithasol Prifysgol Caerdydd, i brofi'r offerynnau ymchwil ar gyfer prosiect BRACE Alzheimer. Cynhaliwyd y cynllun peilot mewn cydweithrediad ag aelodau o Brifysgol Trefynwy y Drydedd Oes
2010-14: £100,000 o gynllun Menter Datblygu Ymchwilwyr ESRC, i ddatblygu deunyddiau hyfforddi ar gyfer gwella meddwl arbenigol a datrys problemau yn y gwyddorau cymdeithasol. Cyd-I: Yr Athro Mike Wallace, Prifysgol Caerdydd. Cyhoeddiadau: 2014a, 2015a
2010-12: £303,000 gan Lywodraeth Cynulliad Cymru. Roeddwn yn gyfarwyddwr academaidd prosiect sy'n archwilio sut i wella addysgu'r Gymraeg i oedolion. Roedd y cydweithwyr o Ganolfan Cymraeg i Oedolion Caerdydd ac Ysgol y Gymraeg a Phrifysgolion Rhydychen ac Abertawe
2010-11: £76,000 gan yr ESRC, ar gyfer ffenoteipio seicoieithyddol o ddewisiadau adfer geiriadurol trwy ddadansoddiad o ymddygiad cysylltiad geiriau. PI: Dr Tess Fitzpatrick, Prifysgol Abertawe. Ymchwilydd: Dr David Playfoot. Mewn cydweithrediad ag epidemiolegwyr genetig yn Sefydliad Ymchwil Feddygol Queensland, Brisbane. Cymharodd y gwaith hwn efeilliaid yn eu harddegau a >65 oed, i nodi patrymau gwahaniaeth mewn adfer geiriau. Cyhoeddiadau hyd yn hyn: 2013f
2007-08: £100,000 gan yr AHRC i ddatblygu technegau dadansoddol newydd ar gyfer proffilio ffenoteipiau iaith mewn ymchwil genetig. Cyd-I: Dr Tess Fitzpatrick; ymchwilydd: Eugene Mollet. Mewn cydweithrediad ag epidemiolegwyr genetig yn Sefydliad Ymchwil Feddygol Queensland, Brisbane. Roedd y gwaith hwn yn cynnwys rhaglen amlochrog o broffiliau o ddata ysgrifenedig gan efeilliaid siaradwyr brodorol, er mwyn archwilio rolau cymharol geneteg a'r amgylchedd ar batrymau mewn perfformiad ieithyddol. Cyhoeddiadau: 2010c, 2011e
2006-07: £13,000 gan IELTS i ddatblygu dull ymarferol o werthuso gwybodaeth ieithyddol yn gywir pan fydd deunydd wedi'i gofio yn cael ei atgynhyrchu mewn profion iaith. Cyd-I Dr Christine Pegg, Prifysgol Caerdydd ac IELTS. Cyhoeddiadau: 2009e
2002-03: £51,000 gan yr AHRB am ymchwil i sut mae newidiadau anfwriadol wrth atgynhyrchu deunydd wedi'i gofio yn dangos gwybodaeth ieithyddol dysgwyr iaith, a'u hagwedd at risg. Ymchwilydd y prosiect: Tess Fitzpatrick. Cyhoeddiadau: 2006e, 2008e, 2010b
1999-2000: £5,000 gan Sefydliad Nuffield am ddadansoddi data o TALK, cymorth sgwrs i bobl â pharlys yr ymennydd, yn seiliedig ar iaith fformiwlaidd. Cyhoeddiadau: 2002b, 2010b
1988-91: £61,000 gan Ymddiriedolaeth Leverhulme am waith ymarferol a damcaniaethol ar ynganu mewn canu. Cyhoeddiadau: 1988, 1989, 1990a, 1992b, c, 1995a, b, 1999a, 2000a, 2002e-g, 2003a, b.

Cymorth i fyfyrwyr a meithrin gallu

Yn 2002 sefydlais gymdeithas anffurfiol o ymchwilwyr o'r enw Rhwydwaith Ymchwil Iaith Fformiwla (FLaRN), sydd â mwy na 200 o aelodau. Mae'n anelu'n bennaf at fyfyrwyr PhD ond mae ganddo hefyd lawer o aelodau mewn swyddi academaidd. Os oes gennych ddiddordeb mewn ymuno, anfonwch e-bost [email protected] am wybodaeth. Ers 2004, mae FLaRN wedi cael sawl cynhadledd bob dwy flynedd, y diweddaraf yn cael ei chynnal gan yr Adran Ieithyddiaeth Saesneg, Prifysgol Vilnius, Lithwania, Mehefin 28-30 2016.

Cyn-fyfyrwyr PhD llwyddiannus

Helen Emery: Sillafu mewn dysgwyr Saesneg Arabaidd. Dyfarnwyd 2005
Iain McGee: Dysgu/Addysgu Iaith Fformiwla ac Ail Iaith. Dyfarnwyd 2006.
Kazuhiko Namba: Newid cod plant dwyieithog: dull strwythurol ac iaith fformiwlaidd. Dyfarnwyd Mai 2008.
Yanling Su: Caffael iaith fformiwla a gwahaniaethau unigol. Dyfarnwyd Rhagfyr 2008.
Amjad Saleem: Cofio mewn iaith nad ydych chi'n ei siarad. Dyfarnwyd 2015.
Mark Maby: Caffael geiriau polysemous gan ddysgwyr ail iaith. Dyfarnwyd 2017
Dale Brown: Gwybodaeth gynhyrchiol dysgwyr Japaneaidd o gydleoliadau Saesneg. Dyfarnwyd 2018
John Racine: Cymdeithas geiriau ail iaith: prosesau, methodolegau a modelau. Dyfarnwyd 2019
Peter Thwaites: Pam mae agweddau ieithyddol ar eiriau ciw yn cyfyngu ar ymatebion cymdeithas geiriau? Dyfarnwyd 2019
Stephen Cutler: Rôl iaith fformiwla mewn cofio a chynhyrchu lleferydd mewn siaradwyr Saesneg L2. Dyfarnwyd 2020
Rowan Campbell: Lefelu yn acen Saesneg Caerdydd. Dyfarnwyd 2021
Mike Green: Rôl patrymau ffonolegol a geirdarddiad wrth gaffael dilyniant fformiwla. Dyfarnwyd 2022
Axel Bergstrom: Deall penderfynyddion ieithyddol, pragmatig a pherthnasol cyfathrebu effeithiol mewn gofal dementia yng Nghymru: goblygiadau ar gyfer hyfforddiant. Dyfarnwyd 2025

Mae gen i BA a D.Phil mewn ieithyddiaeth o Brifysgol Efrog ac fe wnes i postdoc tair blynedd yn Adran Gerdd yr un brifysgol. Ar ôl gweithio fel darlithydd ieithyddiaeth ym Mhrifysgol Efrog St John yn Efrog, deuthum yn Gyfarwyddwr Cynorthwyol Uned Ymchwil Iaith Gymhwysol Cymru, Prifysgol Abertawe. Yn 1999 cefais fy ngwneud yn uwch gymrawd ymchwil ym Mhrifysgol Caerdydd, ac wedyn yn Ddarllenydd, Athro ac Athro Ymchwil.

Roeddwn yn Gyfarwyddwr Ymchwil ar gyfer yr Ysgol Cyfathrebu Saesneg ac Athroniaeth rhwng 2004 a 2016.

Ieithydd ym Mhrifysgol Caerdydd yn ymchwilio i sut mae Paul Merton, chwaraewr mwyaf profiadol y gêm, yn llywio heriau’r gêm

Contact Details

[email protected]

Themâu ymchwil

Arbenigeddau

Seicoieithyddiaeth

Yr Athro Alison Wray (hi/ei) BA (Hons), D.Phil (York), FHEA, FAcSS, FLSW