Ewch i’r prif gynnwys
Joanne Cable

Yr Athro Joanne Cable

Comment
Sylwebydd y cyfryngau
Users
Ar gael fel goruchwyliwr ôl-raddedig

Timau a rolau for Joanne Cable

  • Cadair

    Organebau a'r Amgylchedd

Trosolwg

Fel Cadeirydd Parasitoleg, rwy'n gweithio ar ddeinameg gwesteiwr-parasit ac effeithiau ecosystemau rhywogaethau goresgynnol. Mae llawer o'r ymchwil hon (in silico, in vitro ac in vivo) yn seiliedig ar systemau dyfrol, yn enwedig parasitiaid pysgod, sy'n effeithio ar ymddygiad, twf a pherfformiad y gwesteiwr, ond mae fy ngrŵp hefyd yn gweithio ar pathogenau dynol a gludir gan ddŵr a heintiau zoonotig. Mae gan nodi'r ffactorau sy'n gyrru trosglwyddo parasitiaid a lledaeniad rhywogaethau goresgynnol gymwysiadau uniongyrchol ar gyfer iechyd anifeiliaid a phobl, ffynonellau bwyd cynaliadwy a'r fasnach anifeiliaid anwes.

Methodolegau ymchwil allweddol:

  • Parasitoleg arbrofol, diwylliant celloedd a delweddu.
  • Amrywiaeth genetig gwesteiwr, ymddygiad ac ymwrthedd parasitiaid.
  • Tacsonomeg moleciwlaidd parasitiaid ac epidemioleg.

I gael y wybodaeth ddiweddaraf am fy ymweliad ymchwil

Rolau Mewnol

Cyhoeddiad

2026

2025

2024

2023

2022

2021

2020

2019

2018

2017

2016

2015

2014

2013

2012

2011

2010

2009

2008

2007

2006

2005

2004

2003

2002

2000

1999

1998

1997

1996

1995

1994

1993

1992

1991

Adrannau llyfrau

Cynadleddau

Erthyglau

Ymchwil

Rydym yn gweithio ar sawl system gwesteiwr-parasit, gan gyfuno dulliau arbrofol yn y maes a'r labordy gyda microsgopeg a bioleg foleciwlaidd, i asesu'r ffactorau sy'n rheoli trosglwyddo clefydau. Mae llawer o'n hymchwil bresennol yn canolbwyntio ar pathogenau pysgod, gan ddefnyddio systemau model: rhywogaethau Gyrodactylus yn heintio guppies neu sticklebacks.

Ffactorau gwesteiwr sy'n dylanwadu ar drosglwyddo parasitiaid

Mae amrywiaeth genetig gwesteiwyr yn effeithio'n sylweddol ar ymwrthedd parasitiaid (ee Ellison et al. 2011); felly rydym wedi buddsoddi cryn dipyn o amser mewn dogfennu amrywiaeth poblogaethau guppy gwyllt (Barson et al. 2009; Willing et al. 2010) mewn perthynas â'u ffawna parasitiaid (adolygwyd gan Cable 2011) . Yn benodol, gwyddom fod imiwnedd gwesteiwr yn dylanwadu ar bob agwedd ar ddeinameg gwesteiwr-parasit (Cable & van Oosterhout 2007a) . Mewn fertebratau, mae'r Cymhleth Histocompatibility Mawr (MHC) yn chwarae rhan hanfodol yn yr amddiffyniad imiwnedd yn erbyn parasitiaid. Mae amrywiad isel o MHC mewn poblogaethau pysgod caeth a naturiol wedi bod yn gysylltiedig â mwy o sensitifrwydd i glefydau (Blais et al. 2007). Mewn guppies dangoswyd bod mwy o faich gyrodactylid yn lleihau goroesiad unigolion (van Oosterhout et al. 2007; Faria et al. 2010) a gall y detholiad hwn newid amleddau alel MHC yn ofodol ac yn amserol. Mae MHC hefyd yn dylanwadu ar ddewisiadau paru gwesteiwr, felly rydym ar hyn o bryd yn ymchwilio i sut mae parasitiaeth, a'r rhyngweithio rhwng ymatebion gweledol ac arogl mewn pysgod yn effeithio ar ddewis cymar. Mewn cydweithrediad newydd gyda Dr Joe Jackson, rydym yn ymchwilio i sut mae agweddau eraill ar ymateb imiwnedd y pysgodyn yn cael eu dylanwadu gan dymheredd ym mhresenoldeb parasitiaid.

Mae amrywiad ffenotypig mewn gwesteion hefyd yn bwysig ar gyfer dynameg clefydau. Dangoswyd bod nodweddion ymddygiadol gwesteiwr yn effeithio ar drosglwyddo clefydau heintus yn y labordy (e.e. Richards et al. 2010; Johnson et al. 2011) ac astudiaethau maes (ee Croft et al. 2011) . Ar hyn o bryd rydym yn mynd â hyn gam ymhellach trwy ymchwilio i drosglwyddo clefydau mewn ffliwiau artiffisial. Mewn cydweithrediad â'r Ysgol Peirianneg yng Nghaerdydd, rydym yn asesu'r cyfaddawdau rhwng ymddygiad nofio pysgod mewn amgylcheddau cymhleth a'r risg o haint. Yn ogystal, mae Cymrawd Marie Curie yn y labordy yn ymchwilio i sut mae tymer pysgod yn effeithio ar drosglwyddo pathogenau a drosglwyddir yn uniongyrchol.

Nodweddion parasitiaid sy'n dylanwadu ar drosglwyddiad

Bydd y rhan fwyaf o nodweddion hanes bywyd parasitiaid yn effeithio ar eu potensial trosglwyddo (Viney and Cable 2011) ; ar gyfer rhywogaethau Gyrodactylus , ffactor pwysicaf yw eu dull atgenhedlu anarferol. Mae'r mwydod ectoparasitig hyn yn debycach i ficroparasitiaid (fel firysau, bacteria a phrotozoaid) yn hytrach na macroparasitiaid helminth nodweddiadol. Mae mwydod oedolion yn cynnwys sawl cenhedlaeth o embryonau wedi'u bocsio y tu mewn i'r llall (fel "Russian Dolls"). Mae pob parasit yn rhoi genedigaeth i lyngyr sydd wedi tyfu'n llawn sy'n cysylltu â'r gwesteiwr ochr yn ochr â'i riant a gall hyn arwain at dwf esbonyddol yn y boblogaeth. Mae bioleg atgenhedlu Gyrodactylus yn gymhleth ymhellach gan y gall gwahanol ddulliau atgenhedlu (anrhywiol, parthenogenesis a rhywiol) i gyd fod yn rhan o'r cylch bywyd. Yn ddiweddar, mae Schelkle et al. (2012a) wedi dangos pwysigrwydd hybrideiddio mewn heintiau cymysg o gyrodactylids gan ddefnyddio marcwyr microsatellite newydd (Faria et al. 2010) , sy'n dangos, am y tro cyntaf, y digwyddiad o ailgyfuniad rhywiol ac egni hybrid mewn monogeneans. Mae trosglwyddo rhwng gwesteiwyr hefyd yn cael ei ddylanwadu gan argaeledd gwesteiwr a gradd arbenigedd parasitiaid (King and Cable 2007; King et al. 2008, 2009).

Ffactorau amgylcheddol sy'n gyrru trosglwyddiad

Ers 2003, rydym wedi bod yn cynnal gwaith maes yn Trinidad a Tobago ar y rhyngweithiadau rhwng guppies a'u parasitiaid (Cable 2011). Mewn amgylcheddau eithafol, fel amodau hydrocarbon cyfoethog Llyn Pitch, Trinidad, rydym wedi ymchwilio i sut mae guppies yn osgoi rhai heintiau gyrodactylid (Schelkle et al. 2012b). Rydym hefyd wedi dangos sut y gall llifogydd effeithio'n negyddol ar y gwesteion sydd wedi'u heintio fwyaf (van Oosterhout et al. 2007) . Mae hyn yn cael ei brofi ymhellach yn labordai Caerdydd gan ddefnyddio ffliwtiau artiffisial i asesu'n fanwl sut y gallai cyfraddau llif dŵr a chynnwrf ddylanwadu ar drosglwyddo parasitiaid pysgod. Fodd bynnag, efallai mai'r ffactor pwysicaf sy'n effeithio ar epidemigau mewn poblogaethau lletyol a reolir yw cymhwyso triniaethau gwrth-barasitig (e.e. Millet et al. 2010; Schelkle et al. 2009, 2010). Mae gennym ddiddordeb arbennig mewn dod o hyd i gemotherapiwteg amgen yn erbyn y protozoan diplomonad, Spironucleus vortens (gweler adolygiad gan Williams et al. 2012).

Mewn gwesteion daearol, rydym yn astudio effeithiau newidynnau hinsawdd a chynefinoedd ar ddosbarthiad parasitiaid (i) cnofilod, cydweithio â Dr Sarah Perkins, (ii) dyfrgwn, astudiaeth ar y cyd â Dr Liz Chadwick o Brosiect Dyfrgwn Prifysgol Caerdydd, a (iii) primatiaid, cydweithrediadau â'r Athro Mike Bruford a Dr Benoît Goossens.

Rhyngweithio rhwng ffactorau biotig ac anfiotig sy'n gyrru dynameg gwesteiwr-parasit

Mae amrywiaeth o astudiaethau empirig o labordy Dr Cable wedi dangos pwysigrwydd ffactorau gwesteiwr, parasitiaid ac amgylcheddol sy'n dylanwadu ar ddeinameg gwesteiwr-parasit (e.e. Cable & van Oosterhout 2007b). Mae'r data hyn wedi'u defnyddio i ddatblygu model sy'n seiliedig ar asiantau ar gyfer gyrodactylids (van Oosterhout et al. 2008) , sydd ar hyn o bryd yn cael ei ehangu mewn cydweithrediad â chydweithwyr ym Mhrifysgol McGill i asesu'r rhyngweithio rhwng twf isboblogaeth parasitiaid ac imiwnedd gwesteiwr. Fodd bynnag, dim ond yn y degawd diwethaf y mae'r holl ddatblygiadau hyn o ran deall ecoleg ac esblygiad y pathogenau hyn wedi dod yn bosibl oherwydd datblygiadau mewn tacsonomeg y teulu specious hwn (e.e. Harris et al. 2008; Paladini et al. 2009, 2010; Schelkle et al. 2011; Shinn et al. 2010) . Mae'r mwydod monogenaidd ectoparasitig hyn yn hollbresennol ar bysgod teleost. Mae dros 400 o rywogaethau wedi'u disgrifio, ond amcangyfrifir y gall y nifer hwn fod yn fwy na 20,000. Gyda dwysáu arferion dyframaethol, mae galluoedd gwladychu unigryw a pathogenigrwydd gyrodactylids wedi arwain at epidemigau clefydau mawr. Costiodd un rhywogaeth yn unig, Gyrodactylus salaris, >500 miliwn € i'r Diwydiant Eogiaid Norwyaidd yn y 25 mlynedd cyntaf ers ei gyflwyno o'r Baltig.

Mewn cydweithrediad ag Asiantaeth yr Amgylchedd a Chyfoeth Naturiol Cymru, rydym yn asesu effaith pathogenau brodorol a goresgynnol ar rywogaethau pysgod brodorol (e.e. llyswennod Ewropeaidd) a goresgynnol (hadau pwmpen; Hockley et al. 2011) . Ar gyfer llyswennod, mae hyn yn cynnwys edrych ar ryngweithiadau aml-rywogaeth rhwng Pseudodactylogyrus spp. ac Anguillicoloides crassus. Ar gyfer dyfrgwn, rydym yn canolbwyntio ar y parasitiaid rhywogaethau digeneaidd a allai fod yn ymledol Pseudamphistomum truncatum a Metorchis albidus, ond hefyd yn ceisio adnabod eu gwesteion canolradd mewn pysgod cyprinid a malwod gan ddefnyddio dulliau moleciwlaidd. Yn olaf, rydym wedi dechrau gweithio yn ddiweddar ar y rhyngweithiadau rhwng rhywogaethau cranfish brodorol ac ymledol, a'u symbionts branchiobdellid.

Aelodau presennol y Grŵp Ymchwil

Rydym yn croesawu amrywiaeth o ymwelwyr rhyngwladol (Cyllid Taith, Cymrodoriaethau Charles Wallace ac ati) ac rydym bob amser yn hapus i drafod posibiliadau ar gyfer prosiectau PhD, gwaith ôl-ddoethurol a chydweithrediadau. Mae llwybrau cyllido posibl yn cynnwys gwneud cais am gymrodoriaethau, e.e. cymrodoriaethau Marie Curie yr UE neu'r Gymdeithas Frenhinol, neu geisiadau am grant gyda chi fel ôl-ddoethurwr a enwir.

Cyn-aelodau o'r Grŵp Ymchwil

Ôl-ddoethurol
  • Dr Anna Paziewska-Harris - Bioleg cryptosporidium .
  • Dr Rachel Paterson - Aml-straen mewn amgylcheddau dyfrol.
  • Dr Gabrielle Archard - Personoliaeth, straen a pharasitiaeth
  • Dr Nicola Barson - Geneteg poblogaeth ac ecoleg ymddygiadol guppies
  • Dr Stephen Casey - Amrywiaeth genetig Leucochloridium spp.
  • Dr Stephen Cummings a Domino Joyce - Guppy MHC ac amrywiaeth parasitiaid
  • Dr Patricia J. Faria - Heintiau arbrofol a geneteg poblogaeth parasitiaid gyrodactylid
  • Dr Amy Ellison - AquaWales: Effaith clefydau pysgod ar Dyframaethu
  • Dr Mireille Johnson - Morffoleg a geneteg poblogaeth parasitiaid gyrodactylid
  • Dr Marie Le Goff - Geneteg poblogaeth parasitiaid gyrodactylid
  • Dr Alberto Maceda-Veiga - Y rhyngweithio rhwng parasitiaid a nitradau ar westeion pysgod
  • Dr Simon Shayler - Meithrin Ichthyophthirius multifilis
  • Dr Raquel Xavier - Ecoleg moleciwlaidd pathogenau pysgod, yn enwedig ymosodiad parasitiaid rhwng pysgod a ffermir a physgod gwyllt

Cydweithio

Yn ogystal â'n gwaith gyda Biolegwyr, genetegwyr a biolegwyr dŵr croyw Caerdydd, rydym yn cydweithio'n agos ag ysgolion eraill drwy Sefydliad Ymchwil Dŵr Caerdydd ac ymchwilwyr GW4 eraill drwy'r Gynghrair Diogelwch Dŵr. Mae cydweithwyr allanol yn cynnwys biolegwyr esblygiadol a gwyddonwyr cymhwysol:

Grantiau

  • Asiantaeth yr Amgylchedd
  • Y Comisiwn Ewropeaidd
  • Cymdeithas Pysgodfeydd Ynysoedd Prydain (FSBI)
  • Ymddiriedolaeth Leverhulme
  • Cyngor Ymchwil yr Amgylchedd Naturiol (NERC)
  • Cyngor Ymchwil Norwy (NRC)
  • Sefydliad Waltham

    Rydym hefyd yn ddiolchgar i Aquarian a Rolf C. Hagen am ddarparu offer acwariwm a nwyddau traul.

Addysgu

Addysgu israddedig:

  • Cwrs Maes Ecoleg Forol Trofannol, arweinydd modiwl
  • BI1003 Organebau a'r Amgylchedd
  • BI2133 Ecoleg a Chadwraeth - Rhan A
  • BI2134 Ecoleg a Chadwraeth - Rhan B
  • BI3001 Prosiectau Ymchwil Blwyddyn Olaf
  • BI3155 Bioleg Heintiau ac Epidemioleg

Addysgu ôl-raddedig:

  • MSc, MRES a Phrosiectau Ymchwil IM (cysylltwch â mi ar unrhyw adeg os oes gennych ddiddordeb mewn cynnal eich prosiect Meistr yn fy labordy)
  • Prosiectau/Interniaethau Ymchwil Rhyngwladol

Bywgraffiad

Yn ystod fy ngradd gyntaf mewn Gwyddorau Biolegol yng Ngholeg Westfield, Prifysgol Llundain, dechreuais ddiddordeb mewn parasitoleg. Canolbwyntiodd fy ymchwil Ph.D. yng Ngholeg Queen Mary, Prifysgol Llundain, ar addasiadau ecolegol parasitiaid monogenaidd. Ar ôl dwy swydd ôl-ddoethurol yn yr MRC yn Nottingham (gyda'r Athro Karen Steel) a Phrifysgol Bryste (gyda'r Athro Richard Tinsley), symudais i Gaerdydd ym 1999 i weithio ar ystod o brosiectau sy'n ymwneud â rhyngweithiadau gwesteiwr-parasit. Rwyf wedi dal tair Cymrodoriaeth Ymchwil, gan gynnwys Cymrodoriaeth Uwch NERC (Cyngor Ymchwil yr Amgylchedd Naturiol) cyfredol, ac yn 2014 cefais fy dyrchafu'n Gadeirydd. Dros y degawd diwethaf, rwyf wedi mwynhau ymchwil rhyngddisgyblaethol yn fawr sy'n cofleidio'r Dull Un Iechyd i fynd i'r afael â'r gyrwyr amgylcheddol sy'n effeithio ar intereactions host-parasite.

Gwasanaethais ar gyngor Cymdeithas Parasitoleg Prydain am flynyddoedd lawer ac ar ôl cynnal cyfarfod Gwanwyn ar thema ecolegol i'r gymdeithas yn 2010, fe wnaethom sefydlu'r grŵp Diddordeb Speciail Parasitiaid a Pathogenau ar gyfer Cymdeithas Ecolegol Prydain. Mae'r grŵp hwn yn dal i fynd yn gryf. ac rwy'n annog pob biolegydd / parasitolegydd clefydau heintus sydd â diddordeb mewn ecoleg i ymuno (ac mae'n rhad ac am ddim!). Yn ychwanegol at adolygu ad-hoc ar gyfer llawer o gyfnodolion a chyrff cyllido rhyngwladol, rwy'n addysgu parasitoleg ecolegol i israddedigion ar bob lefel ac wedi archwilio llawer o vivas ôl-raddedig.

Meysydd goruchwyliaeth

Goruchwyliaeth gyfredol

Laura Hayes

Laura Hayes

Neil Cook

Neil Cook

Francesca Mason

Francesca Mason

Nia Weinzweig

Nia Weinzweig

Joanna Pallister

Joanna Pallister

Ymgysylltu

Array

News articles

Gwyddonwyr yn arsylwi bod pysgod rheidden-asgellog yn defnyddio techneg nofio anghymesur newydd i fanteisio'n llawn ar gyflymder afonydd

Teils ag iddyn nhw wead yn helpu llyswennod sydd mewn perygl i oresgyn rhwystrau a wnaed gan bobl mewn afonydd, yn ôl astudiaeth

10 June 2024

Gwyddonwyr yn arsylwi bod pysgod rheidden-asgellog yn defnyddio techneg nofio anghymesur newydd i fanteisio'n llawn ar gyflymder afonydd

Contact Details

Email [email protected]
Telephone +44 29208 76022
Campuses Adeilad Syr Martin Evans, Ystafell C5.16, Rhodfa'r Amgueddfa, Caerdydd, CF10 3AX

Themâu ymchwil

Arbenigeddau

  • Un iechyd
  • Afiechydon heintus
  • Epidemioleg
  • Ecoleg dŵr croyw
  • Gwyddorau Amgylcheddol Rhyngddisgyblaethol